OKUMA NOTLARI · İSMET ÖZEL
İsmet Özel’in 1972 tarihli Karlı Bir Gece Vakti Bir Dostu Uyandırmak şiiri, insanın yalnızlık, dostluk, hafıza ve dünyayla kurduğu gerilimli ilişkinin güçlü örneklerinden biri.
Bu yazıyı yıllar önce yalnızca şiir ve kısa bir biyografiyle yayımlamıştım. Aradan geçen zamanda hem şiir metnindeki bazı dizgi hatalarını gözden geçirmek hem de İsmet Özel’in hayatını, eserlerini ve şiirin kendi sesinden kaydını aynı yerde buluşturmak istedim.
Karlı Bir Gece Vakti Bir Dostu Uyandırmak
Benim adım insanların hizasına yazılmıştır.
Her gün yepyeni rüyalarla ödenebilen bir ceza bu.
Keşke yağmuru çağıracak kadar güzel olmasaydım
ölüm ve acılar çatsaydı beni
düşüncem yapma çiçekler kadar gösterişli ve parlak
sözlerim ihanete varacak doğrulukta olsaydı.
Anmaya gücüm yetseydi de konuşsaydım
diri-gergin kasları konuşsaydım
“Kardeşler!” deseydim “Kardeşlerim!”
“Bakın yaklaşıyor yaklaşmakta olan
Bakın yaklaşıyor yaklaşmakta olan
Bakın yaklaşıyor…”
yazık, şairler kadar cesur değilim
çocukların üşüdükleri anlaşılıyor bütün yaşadıklarımdan
gövdem kuduz yarasalarla birazcık yatışıyor.
Benim gövdem yıllar boyu sevmekle tarazlandı
öyle bir çalımlarla gecenin çitlerinden atlardım
bir güneş sayardım kendimi denizin karşısında
çünkü çam kokularına sürtünüp ağırlaşan ruhların
inanmazdım dosyalara sığacağına
gittikçe ışıldardım dükkânlar kararırken
hüznün o beyaz etrafına sakallarım batardı.
Benim adım bilinen cevapların üstüne mühürlenmiş
ellerim tütsülenmiş evlerin yeni yıkanmış serin taşlıklarında
dirgenler, bakraçlar, tornavidalar
bende kül, bende kanat, bende gizem bırakmadılar
ve içinden bir başağrısı gibi çınlamaktansa
gövdem açık bir hedef kılındı belâlara.
Ve bu yüzden yakışıksız oluyor
insanları hummalı baharlar olarak tanımlamak
ve bu yüzden göğsümde dakikalar
ince parmaklar halinde geziniyor
konvoylar geçiyor meşelikler arasından
bir yaprak kapatıyorum hayatımın nemli taraflarına
ölümden anlayan, ciddi bir yaprak
unutulacak diyorum, iyice unutulsun
neden büyük ırmaklardan bile heyecanlıydı
karlı bir gece vakti bir dostu uyandırmak.
Karlı Bir Gece Vakti Bir Dostu Uyandırmak
İsmet Özel’in kendi sesinden Karlı Bir Gece Vakti Bir Dostu Uyandırmak.
İsmet Özel
İsmet Özel, 19 Eylül 1944’te Kayseri’de doğdu. İlkokulu Kastamonu’da, ortaokulu Çankırı’da tamamladı; Ankara Gazi Lisesi’nin ardından 1962’de Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’ne girdi. Buradaki öğrenimini tamamlamadan ayrıldı ve 1972’de başladığı Hacettepe Üniversitesi Fransız Dili ve Edebiyatı Bölümü’nden 1977’de mezun oldu.
Şiirleri 1963’ten itibaren dergilerde yayımlanmaya başladı. İlk şiir kitabı Geceleyin Bir Koşu 1966’da, Evet, İsyan 1969’da yayımlandı. 1970’te Ataol Behramoğlu ile birlikte Halkın Dostları dergisini çıkardı. 1970’lerin ilk yarısı, şiiriyle birlikte düşünce dünyasında da belirgin bir dönüşümün yaşandığı dönem oldu; 1974’te Diriliş dergisinde yayımlanan “Amentü”, bu dönemin en çok anılan metinlerinden biridir.
1975’te Cinayetler Kitabı, 1984’te Celladıma Gülümserken Çektirdiğim Son Resmin Arkasındaki Satırlar yayımlandı. İlk dönem şiirleri 1987’de Erbain – Kırk Yılın Şiirleri başlığı altında bir araya geldi. Şiirin yanında deneme, düşünce, söyleşi, mektup ve çeviri alanlarında da çok sayıda eser verdi.
1981’de İstanbul Devlet Konservatuvarı’nda Fransızca okutmanı olarak çalışmaya başladı; daha sonra İstanbul Bilgi Üniversitesi’nde klasik ve modern şiir üzerine dersler verdi. 2005’te Türkiye Yazarlar Birliği Üstün Hizmet Ödülü’ne layık görüldü.
2007’de İstiklâl Marşı Derneği’ni kurdu. Dernek tüzüğüne göre İsmet Özel, derneğin Kurucu Genel Başkanı ve ömür boyu Fahri Genel Başkanıdır. İstiklâl Marşı Derneği’nin güncel yayınlarında da şiir, yazı ve konuşmaları yayımlanmaya devam etmektedir.
İsmet Özel’in Eserlerinden Seçki
İsmet Özel’in bibliyografyası oldukça geniştir. Aşağıdaki liste, farklı dönem ve türlerden öne çıkan eserlerinden bir seçkidir.
Şiir
- Geceleyin Bir Koşu 1966
- Evet, İsyan 1969
- Cinayetler Kitabı 1975
- Şiirler 1980
- Şiir Kitabı 1982
- Celladıma Gülümserken… 1984
- Erbain – Kırk Yılın Şiirleri 1987
- Bir Yusuf Masalı 1992
- Çatlıycak Kadar Aşki 2003
- Of Not Being A Jew 2005/2006
- İlaveler ve Vaat Edilmiş Bir Şiir – Of Not Being A Jew 2008
- Bir Vefa Daha, Son İlaveler – Of Not Being A Jew 2010
Deneme · Düşünce
- Üç Mesele 1978
- Şiir Okuma Kılavuzu 1980
- Zor Zamanda Konuşmak 1984
- Taşları Yemek Yasak 1985
- Bakanlar ve Görenler 1985
- Faydasız Yazılar 1986
- İrtica Elden Gidiyor 1986
- Surat Asmak Hakkımız 1987
- Tehdit Değil Teklif 1987
- Waldo Sen Neden Burada Değilsin? 1988
- Neyi Kaybettiğini Hatırla 1995
- Ve’l Asr 1995
- Tavşanın Randevusu 1999
- Bilinç Bile İlginç 2000
- Kalın Türk 2006
- Çenebazlık 2006
- Desem Öldürürler Demesem Öldüm 2012
- İslamla Dalgalanmış Varoluş 2021
Mektup · Söyleşi · Diğer
- Sorulunca Söylenen 1988
- Cuma Mektupları
- Tahrir Vazifeleri
- Henry Sen Neden Buradasın?
- 40 Hadis / Kırk Hadis
- Genç Bir Şairden Genç Bir Şaire Mektuplar 1995
- Şairin Devriye Nöbeti
- Bir Akşam Gezintisi Değil, Bir İstiklâl Yürüyüşü
Çevirilerden Seçmeler
- Gariplerin Kitabı — Ian Dallas
- Cihad – Bir Temel Tasarım — Abdulkadir es-Sufi
- Osmanlı İmparatorluğu ve İslâmî Gelenek — Norman Itzkowitz
- Siyasi Felsefenin Büyük Düşünürleri — William Ebenstein
- Bilim Kutsal Bir İnektir — Anthony Standen
Kaynaklar ve ileri okuma
- Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü (TEİS) — İsmet Özel
- Anadolu Ajansı — Şair, yazar ve fikir adamı İsmet Özel 80 yaşında
- İstiklâl Marşı Derneği — Dernek tüzüğü ve Fahri Genel Başkanlık
- İstiklâl Marşı Derneği — Güncel yazı ve neşriyat duyuruları
Şiirin bu sayfadaki mevcut metni, yayımlanmış nüshalarla karşılaştırılarak yazım ve dizgi bakımından gözden geçirilmiştir.
